Van lersei verband ook wel een pleidooi voor gedragscodes in plaats van richtlijnen. Ik verneem graag het oordeel van de minister hierover. De betrokkenen in de beurswereld hechten veel belang aan de wet inzake giraal effectenverkeer, aange-zien zo de fysieke belasting die registeraandelen met zich brengen, aanmerkelijk kan afnemen. Wat de kosten betreft, schijnt dit niet veel te schelen. Het kan aansluiten bij de automatisering van spaargelden. Kan de minister ook hierover een oordeel geven?

D

De heer Engwirda (D'66): Mijnheer de Voorzitter! De Nedenlandse bankwe-reld, die tot enkele jaren geleden nog een oase van rust leek in een steeds dieper invretende economische crisis, is vooral het afgelopen jaar in ongun-stige zin steeds meer in het brandpunt van de belangstelling komen te staan. De publikaties van een jaar geleden, onder andere in de Nieuwe Revue, over het accepteren van zwart geld door de banken vormden daarvan het begin. Vervolgens is in de loop van het afgelopen jaar, naar aanleiding van een reeks van dramatische gebeurte-nissen, de aandacht geleidelijk verschoven naar het functioneren van het bankwezen zelf. Daarbij is zelfs de rol van De Nederlandsche Bank, als toezichthoudende instantie op de binnenlandse kredietinstellingen, voor het eerst in de recente geschiedenis in opspraak gekomen. Ik noem een paar opvallende citaten om dat te illustre-ren. Het eerste is uit het Financieele Dagblad van 23 februari jl. '

Na de gebeurtenissen rond de Amsterdam-American Bank, de Tilburgsche Hypotheekbank, de Westland-Utrecht Hypotheekbank, de Friesch-Groningsche Hypotheekbank en Slavenburg's Bank in het verleden staat de Nederlandse bankwereld er gekleurd op: vijf geruchtmakende gebeurtenissen, zij het in heel verschil-lende mate, in ruim twee jaar lijkt geen fraaie staat van dienst.' Het tweede citaat haalde ik uit Trouw van 7 oktober jl. '

Door de gang van zaken bij de Amsterdam-American Bank, Slaven-burg's Bank en de Tilburgsche Hypotheekbank is het toezicht van de Nederlandse Centrale Bank in één jaar tijd, nationaal en internationaal tot een aanfluiting geworden. Niet alleen vergelijkt de president-directeur van

Crédit Lyonnais het toezicht van De Nederlandsche Bank voor de Franse radio met dat van de centrale bank in Opper Volta, veel ernstiger is het dat de gezaghebbende Financial Times zich inmiddels zeer kritisch heeft uitgelaten over het functioneren van De Nederlandsche Bank. De fractie van D'66 vindt dat een buitengewoon verontrustende situatie. Daardoor wordt immers het vertrouwen in het Nederlandse bankwezen in binnen-en buitenland ernstig ondermijnd. Nog veel rampza-liger is die situatie natuurlijk voor degenen die in goed vertrouwen destijds hun spaargelden hebben toevertrouwd aan met name de Amsterdam-American Bank en de Tilburgsche Hypotheekbank. Zij hadden het vertrouwen dat zij met hun beleggingen bij die banken geen of weinig risico zouden lopen, te meer omdat zij wisten dat die banken via de Wet toezicht kredietwezen onderworpen waren aan het bedrijfs-economische toezicht van De Neder-landsche Bank. Zo hebben vier Nederlandse gemeenten, Hillegom, Monster, Nieuwegein en Urk, bij de in 1981 failliet verklaarde Amsterdam-American Bank een schade geleden van in totaal 8 min. In het geval van de inmiddels failliet verklaarde Tilburgsche Hypotheek-bank gaat het om een schade die in omvang nog vele malen groter is. Hier zijn een paar duizend cliënten, waaronder ook veel kleine spaarders, voor een totaal bedrag van naar schatting 100 min. gedupeerd. De vraag die wij vandaag aan de minister van Financiën willen voorleg-gen is natuurlijk hoe dit allemaal heeft kunnen plaatsvinden. Die vraag ligt vandaag, ondanks de antwoorden van de minister op tientallen kamervragen, die met name over de gang van zaken rond de Tilburgsche Hypotheekbank zijn gesteld, nog keihard op tafel. De antwoorden van de minister, zoals die misschien ook zijn ingefluis-terd door De Nederlandsche Bank, zijn immers zeer verhullend. De ware toedracht van de gang van zaken die tot het faillissement van de Tilburgsche Hypotheekbank heeft geleid, komt daardoor helaas niet echt boven tafel. Over de gang van zaken die tot het faillissement van de Amsterdam-Ame-rican Bank heeft geleid, zijn dergelijke vragen niet eens gesteld. Ik wil dat vandaag alsnog doen. Volgens Trouw van 7 oktober heeft, nog nadat kwam vast te staan dat 70 tot 90% van de debiteuren van die bank dubieus waren, De Nederlandsche Bank

toegelaten dat een aantal Nederlandse gemeenten bij die bank geld hebben gestort. Mijn vraag aan de minister is of dit waar is. Kan hij de gang van zaken rond het faillissement van de Amster-dam-American Bank en speciaal de rol van de Nederlandsche Bank daarin nader toelichten? Nakaarten heeft weinig zin als daaraan geen conclusies worden verbonden voor het heden en vooral voor de toekomst. De conclusie van de fractie van D'66 is dat er in het geval van de Amsterdam-American Bank en zeker van de Tilburgsche Hypotheekbank zowel door externe accountants als door De Nederland-sche Bank onzorgvuldig lijkt te zijn gehandeld. De externe accountant had naar onze mening in het geval van de Tilburgsche Hypotheekbank eerder en duidelijker aan de bel moeten trekken. Het bestuur van het Nederlands Instituut van Registeraccountants heeft besloten aan de raad van tucht van die organisatie te vragen, een onderzoek in te stellen naar de handelingen en gedragingen van de accountant bij de Tilburgsche Hypo-theekbank. Het lijkt mij echter zeer de vraag of zo'n intern onderzoek wel voldoende is om de eventuele aansprakelijkheid van de betrokken accountant vast te stellen. In het geval van de Amsterdam-Ame-rican Bank loopt een gerechtelijke procedure, die inmiddels bij de Hoge Raad is aangeland. Inzet van die procedure is de eis van de gemeente Hillegom, een van de vier gedupeerde gemeenten in dat faillissement, dat De Nederlandsche Bank opening van zaken geeft over haar rol in dat faillissement. De uitspraak van de Hoge Raad in die zaak zullen wij natuurlijk moeten afwachten. Het lijkt mij echter wel een teken aan de wand dat De Nederland-sche Bank in de affaire rond de Tilburgsche Hypotheekbank inmiddels heeft erkend, de gang van zaken als pijnlijk te hebben ervaren. Bovendien heeft De Nederlandsche Bank volgens de antwoorden van de minister op Kamervragen al in 1982 het initiatief genomen om met een aantal maatschappen van externe accountants contact op te nemen over een verbetering van het toezicht op kredietinstellingen, die onder de Wet toezicht kredietwezen vallen. Daar-naast heeft de centrale bank aangebo-den, aan regering en parlement -ik haal dit uit kranteberichten -meer informatie te verstrekken over haar

Vaste Commissie voor Financiën

Binnenlands geldwezen Nota beleggingsvoorschriften Spaarnota

UCV35 7 december 1983

35-17