Stier Herman

Mijn conclusie na het overleg van vanmiddag kan slechts zijn dat de noodzaak van de huidige experimenten met de stier Herman niet of onvoldoende is aangetoond en dat het ontbreken van alternatieven evenmin voldoende is aangetoond. Wij vinden dan ook dat er nu niet met Herman gefokt mag worden.

Aldus mevrouw Beckers-de Bruijn (GroenLinks) tijdens de opening van het debat naar aanleiding van het mondelinge overleg over genetische modificatie van dieren (advies Herman) op 17 december 1992. (Beckers-de Bruijn - Handelingen Tweede Kamer 1992-1993, blz. 2947)

De transgene stier Herman maakt zich geen zorgen, maar de Dierenbescherming wel. Die heeft in een kort geding voor de Haagse rechtbank een fokverbod geeist. Bij Herman is een menselijk gen ingebracht dat zorgt voor de produktie van het eiwit lactoferrine. De verwachting is dat de melk van de dochters van Herman ook dit menselijk eiwit bevat. Het eiwit zou gebruikt moeten worden voor de produktie van medicijnen. Woensdag 28 april 1993 vindt de uitspraak in het kort geding plaats. (Foto ANP)

Stier Herman werd op 16 december 1990 geboren in Lelystad. Hij stierf op 2 april 2004. Er is waarschijnlijk in de gehele parlementaire geschiedenis van Nederland geen enkel dier geweest dat gedurende zijn leven zoveel aandacht heeft gekregen van de regering als deze stier.

Stier Herman was genetisch gemanipuleerd. Bij hem was een stukje menselijk DNA ingebouwd. Door dit stukje DNA zouden koeien melk produceren met een ontstekingsremmend eiwit erin, lactoferrine. Er was echter een probleem; Herman was een stier, geen koe! Om te kijken of het experiment was gelukt, moest Herman nakomelingen krijgen. Maar het fokken met een genetisch gemanipuleerde stier kon niet zomaar. Daar zaten grote ethische bezwaren aan vast. In 1991 werd door minister Bukman van Landbouw een voorlopige commissie ethische toetsing genetische modificatie van dieren in het leven geroepen, om te adviseren in dit soort kwesties. De commissie stelde de Tweede Kamer voor om het fokken met Herman onder bepaalde voorwaarden toe te staan. De Tweede Kamer nam dit advies over. Het besluit was niet onomstreden, zeker de dierenbescherming uitte felle kritiek.

Herman kreeg 55 nakomelingen. Zijn dochters produceerden het bewuste eiwit in hun melk, maar in erg beperkte mate. De hoeveelheid was te gering om effectief te zijn als medicijn. Hierdoor was Herman in theorie een succes, maar niet in praktijk. In 1996 was het experiment met Herman afgelopen. Volgens de Nederlandse wet zou hij gedood moeten worden, zoals gebruikelijk is met proefdieren aan het einde van een experiment. Door de vele protesten tegen dit plan besloot minister Van Aartsen van Landbouw dat Herman mocht blijven leven, mits hij gecastreerd werd. Uiteindelijk kwam Herman in Nationaal Natuurhistorisch museum Naturalis te Leiden terecht, waar hij tot aan zijn dood is gebleven. Ook nu nog kan stier Herman, zij het in opgezette vorm, in Naturalis worden bewonderd.

Naar boven

Handelingen

Handelingen Tweede Kamer 1992-1993, blz. 2947 t/m 2952, blz. 2971

Kamerstukken Tweede Kamer 22963 1

Kamerstukken Tweede Kamer 22963 3

Aanhangsel Tweede Kamer 1992-1993 nr. 735

Aanhangsel Tweede Kamer 1993-1994 nr. 724

Aanhangsel Tweede Kamer 1994-1995 nr. 57

Naar boven

Literatuur

Glastra van Loon, K. R. en Kuiper, K. (1995) Herman; Biografie van een genetisch gemanipuleerde stier (Amsterdam: Veen)

Linskens, M., “Genetisch geknutsel stuit op verzet” in: Natuur en Milieu (1993) 17-1, blz. 4 t/m 6

Naar boven

Links

Naturalis - Nationaal Natuurhistorisch Museum

Natuurinformatie - Stier Herman met een menselijk gen

Naar boven